Mariia vluchtte uit Oekraïne, nu ontdekt ze Gouda via de lens van haar camera.

GOUDA • De oorlog in haar thuisland dwong de Oekraïense Mariia (25) om te vluchten. Ze nam de moedige beslissing om in haar eentje naar Nederland te gaan. Inmiddels woont ze op de Blokkerlocatie en werkt ze als tolk voor de gemeente Gouda. In haar vrije tijd trekt ze eropuit om Gouda, en Nederland, te ontdekken via de lens van haar camera.

De Sint Jan, het Stadhuis, de Waag, kleine steegjes en bruggetjes: Mariia legt de beelden haarscherp vast met haar Canon camera. De camera is een van de weinige dingen die ze heeft meegenomen toen ze uit haar woonplaats Dnipro, een stad in het oosten van Oekraïne, vertrok. 

Oog voor fotografie
Als kind was ze al geïnteresseerd in fotografie, met de camera van haar mobiele telefoon legde ze al haar klasgenootjes vast. Toen haar vader amateurfotograaf werd, begon ook Mariia te experimenteren met de camera. ‘Maar ik deed er niet veel mee. Fotograferen is niet makkelijk.’ Haar moeder zag Mariia’s twijfel met lede ogen aan. ‘Je hebt oog voor fotografie, ga er iets mee doen’, drong ze aan. Toen haar vader langzaamaan zijn interesse in de camera verloor, pakte Mariia hem weer op.

Alles proberen
Haar ouders schreven haar in voor een opleiding fotografie. Daar begon ze verschillende genres te verkennen. ‘Ik heb alles geprobeerd. Het is de enige manier om erachter te komen wat je raakt.’ Ze legde bruiloften vast, probeerde straatfotografie uit en maakte reportages. Ze portretteerde honden voor kennels. Maar daar lag haar hart niet.

‘Ik fotografeer alleen nog onderwerpen waar ik plezier uit haal.’

Tijdens een reis die Mariia door Europa maakte in 2017, ontdekte ze haar liefde voor het vastleggen van stedelijke landschappen, huizen en bruggen. Ondertussen was ze altijd op zoek naar een manier om haar brood te verdienen met fotografie. ‘Maar daar ben ik mee gestopt. Wat ik nu doe levert geen geld op. Ik fotografeer alleen nog onderwerpen waar ik plezier uithaal.’

Dan breekt de oorlog uit in Oekraïne. Samen met haar ouders en haar 13-jarige zusje slaat ze op de vlucht. Het gezin vertrekt naar het westen van Oekraïne, tegen de grens van Slowakije aan. Daar kunnen ze niet verder, mannen mogen inmiddels het land niet meer verlaten. ‘Later bleek dat ze alleen voor mij probeerden te vluchten’, vertelt Mariia.

Verliefd op Nederland
Mariia heeft namelijk een angststoornis en een chronische depressie, iets waar haar moeder zich zorgen om maakte. ‘Na een week trok ik zelf de grens over. Mijn moeder zei dat ik naar Nederland moest gaan, omdat ik daar altijd al heen wilde.’ Want toen Mariia in 2017 in haar eentje door Europa trok, werd ze verliefd op Nederland.

‘Maar hierheen gaan was eng, ik ken hier niemand.’ Via een vriend kwam ze terecht bij een gastgezin in Gouda. Na een week kon zij terecht in Goverwelle. Daar ontfermde een getrouwd koppel zich over haar. ‘Daar heb ik een halfjaar gewoond. Met beide gastgezinnen heb ik nog contact.’ 

Maar het leven bij een gastgezin viel haar toch zwaar. ‘Je moet je constant aanpassen, ik was moe.’ Mariia kon terecht bij de Blokkerlocatie in Gouda, waar ze sinds november vorig jaar woont. Daar deelt ze een kamer met een andere Oekraïense vrouw. ‘Dat is rustiger. Het liefst heb ik natuurlijk mijn eigen ruimte, maar het is wat het is.’

Anderen helpen
Op de locatie was ze al bekend, ze werkte er namelijk als tolk. Dat doet ze nog steeds, zowel op de Blokkerlocatie als in het Huis van de Stad. ‘Het is fijn om afleiding te hebben. Omdat ik tijdens mijn reizen al eerder in Nederland ben geweest, ben ik hier redelijk bekend. Met die kennis kan ik andere Oekraïners helpen’, vertelt ze.

In haar vrije tijd trekt Mariia met haar camera de stad in. Op die dagen staat voor dag en dauw op. Rond vier uur ’s ochtends, als de stad nog gehuld is in rust en stilte, vertrekt ze met haar camera en legt ze de stad en haar gebouwen vast. ‘Ik vertrek vroeg, dan is het stil op straat en valt het licht mooi. Ik kan me daar volledig op focussen. It brings me joy.’

‘Ik sta nog steeds in een fight or flight stand.’

Kennis van architectuur heeft ze niet. ‘Toch fotografeer ik het liefst gebouwen en huizen. Waarom? Ze zijn stil, ze praten niet terug. Het vraagt geen interactie. Contact met mensen vind ik soms lastig.’ Dus zoekt ze plekken op die ze mooi vindt in Gouda. ‘Ik houd ervan als het esthetisch aantrekkelijk is. Het zijn plekken die mij aanspreken, maar er zit geen doel of gedachte achter. Ik voel me er gewoon goed door.’ Dat stukje rust heeft ze nodig, vertelt ze. ‘Ik sta nog steeds in een fight or flight stand. Ik ben aan het overleven.’ 

Dichter bij elkaar brengen
Op de Blokkerlocatie startte ze een nieuw fotografieproject. Mariia begon de Nederlandse vrijwilligers die op de locatie helpen vast te leggen en wil dat combineren met portretten van de Oekraïense bewoners. ‘Ik voel mezelf geen Nederlander, maar ook geen Oekraïner. Ik zit overal tussen. Ik merkte dat de Oekraïense bewoners maar weinig begrijpen van Nederlanders, het zijn andere culturen.’

Ze besloot met dit project de Nederlandse gemeenschap en de Oekraïense gemeenschap dichter bij elkaar te brengen. ‘Ik wil laten zien dat we allemaal mensen zijn, niemand is goed of slecht.’ Uiteindelijk moet het resulteren in een tentoonstelling die op de Blokkerlocatie te zien is. ‘Maar het project vraagt veel energie, dus het project staat nu op pauze.’

Vrijer voelen
Haar energie gaat nu vooral op aan werk en therapie. Toch noemt ze het laatste jaar, ondanks haar mentale gezondheid, ook het beste jaar van haar leven. ‘Ik ben gestart met leven. Ik voel me vrijer. Wat dat betreft past Nederland veel beter bij mij, het is een vrij land.’ Toch blijft het wennen in Nederland, vertelt ze. ‘Ik romantiseerde het, nu is het niet meer zo magisch. Maar ik houd nog steeds van dit land.’

Bekijk hieronder een selectie van de foto’s die Mariia heeft gemaakt in Gouda.

Hester Hage