Onderzoeker Scott Douglas over samen redzaam zijn in crisistijd: ‘Stop ook je buren in het noodpakket’

19 september 2025, 10:31 Nieuws 1.121 keer gelezen

Gouda - Wat heb je aan een noodpakket als niemand in de buurt weet dat je hulp nodig hebt? Onderlinge verbondenheid is minstens zo belangrijk als water en blikken soep, stelt onderzoeker Scott Douglas (Universiteit Utrecht) uit Gouda. ‘Een ramp overleef je zelden alleen. Maar een buurt die elkaar kent, kan veel aan.”

Wat je nodig hebt bij een ramp, is niet alleen eten, water en een radio, maar ook iemand in de buurt die weet dat je iets nodig hebt, of juist andersom, stelt Douglas. “Bij rampen of langdurige verstoringen zijn het zelden de hulpdiensten die als eerste arriveren. Juist in de eerste uren moet je het vaak met elkaar doen. Maar zeker ook als het langer gaat duren. Dan heb je elkaar nodig om het werk te verdelen. Om op elkaars kinderen te passen terwijl de ander naar het wateruitgiftepunt gaat, bijvoorbeeld.”

Serie
In deze serie duikt Het Kontakt – Goudse Post in de oproep om 72 uur zelfredzaam te zijn. Hoe bereiden Gouwenaars zich voor op een crisis? We spreken inwoners, onderzoekers, de gemeente en de veiligheidsregio over risico’s, noodpakketten en wat zelf- en samenredzaamheid in de praktijk betekent. Lees ook onze andere artikelen over dit onderwerp via de app of de website.

Douglas doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar samenwerking in crisistijd. Hij werkt samen met psychologen en historici om te kijken hoe mensen zich beter kunnen voorbereiden op verstoringen zoals pandemieën, natuurrampen of langdurige stroomstoringen. “Ik kijk naar de werking van overheden, en dan specifiek naar samenwerking,” legt hij uit. “Psychologen kijken naar hoe mensen met elkaar door een crisis komen, historici naar hoe dat de afgelopen tweehonderd jaar ging.”

Praatje met je buren

Het onderzoek kijkt voorbij technische en financiële zaken, en juist naar wat mensen nog meer kunnen doen om een crisis door te komen. “Ik zeg niet dat je géén noodpakket moet nemen, dat moet je vooral wel doen. Als je kijkt naar wat mensen beschermt tijdens rampen, zijn dat absoluut de fysiek noodzakelijke dingen. Denk aan eten, water, medicijnen en communicatiemiddelen. Dus haal zeker een noodpakket, maar maak op de weg ernaartoe ook een praatje met de buren, want dat zijn de mensen die je in een noodsituatie kunnen helpen.”

Volgens Douglas begint een goede voorbereiding met een simpele vraag: ken jij je buren? “De overheid spreekt nu vooral over ‘zelfredzaamheid’. Maar we moeten toe naar samenredzaamheid. Je kunt nu al veel doen om elkaar te leren kennen. Start een buurtapp, maak een praatje bij de voordeur, doe mee aan Burendag. Dan weet je wie slecht ter been is, of wie afhankelijk is van medicijnen in de koelkast.” Douglas verwijst naar internationale studies. “In Japan zag je na de tsunami dat wijken met veel sociale voorzieningen zoals bibliotheken, buurthuizen en verenigingen beter door de crisis kwamen. Daar waren minder doden, en zij zijn sterker uit de crisis gekomen.”

Plunderingen en rellen

Toch is het beeld dat mensen bij rampen hebben vaak anders. “Mensen denken al snel aan plunderingen en rellen,” zegt hij. “Dan hoor je dat mensen praten over kruisbogen en geweren in hun noodpakket stoppen, om zich tegen de buren te verdedigen.” Maar uit onderzoeken blijkt dat dat beeld zelden klopt, zegt Douglas. “Tijdens orkaan Katrina in New Orleans ontstond het beeld van veel chaos en geweld, maar onderzoek achteraf laat zien dat veruit de meeste mensen elkaar juist hielpen. Je buren zijn je beste bondgenoten.”

Kracht van verhalen

Naast kennismaken met je buren zijn er nog allerlei initiatieven die inwoners en buurten helpt om voor te bereiden op een crisis, of ze beter door te komen. Hij wijst bijvoorbeeld op de kracht van familieverhalen. “Tijdens corona lieten onderzoeken kinderen hun opa en oma interviewen over moeilijke tijden. Dat gaf perspectief: crises horen bij het leven, en we komen er vaak sterker uit.”

“Het is altijd een goed idee om eens aan je grootouders te vragen hoe het voor hen was vroeger. Je ziet dat kinderen die goed weet hebben van de ups en downs van de familiegeschiedenis, sterker uit een crisis komen. Zij weten: het kan meezitten, het kan tegenzitten. Maar we komen er wel doorheen.”

Ik groet mijn buren vooral omdat ik het gezellig vind. Maar we hoeven onze ogen niet te sluitenZelf loopt Douglas niet rond met rampscenario’s in zijn hoofd. “Ik groet mijn buren vooral omdat ik het gezellig vind. Maar we hoeven onze ogen niet te sluiten. We kunnen prima blij en gelukkig rondhuppelen, en ondertussen ook nog de goede dingen doen om onszelf voor te bereiden op een eventuele crisis.”