Veiligheidsregio Hollands Midden over weerbaarheid: ‘Honderd procent veiligheid bestaat niet’

18 september 2025, 14:04 Nieuws 3.148 keer gelezen

Gouda/Krimpenerwaard - De overheid roept inwoners op om bij een crisis ten minste 72 uur zelf- en samenredzaam te zijn. Maar wat betekent dat concreet in Gouda en Krimpenerwaard? Een overstroming, langdurige stroomuitval of het wegvallen van ICT-systemen: het zijn scenario’s die ook in deze regio kunnen voorkomen. “We hoeven niet bang te zijn, maar honderd procent veiligheid bestaat niet”, zeggen Kevin de Jonge en Roos Vegter van Veiligheidsregio Hollands Midden.

Elke veiligheidsregio in Nederland stelt een zogenoemd regionaal risicoprofiel op: een document waarin staat welke incidenten mogelijk zijn en wat de impact kan zijn. Voor Hollands Midden gaat het om achttien gemeenten, waaronder Gouda en Krimpenerwaard.

Serie
In deze serie duikt Het Kontakt – Goudse Post in de oproep om 72 uur zelfredzaam te zijn. Hoe bereiden Gouwenaars zich voor op een crisis? We spreken inwoners, onderzoekers, de gemeente en de veiligheidsregio over risico’s, noodpakketten en wat zelf- en samenredzaamheid in de praktijk betekent. Lees ook onze andere artikelen over dit onderwerp via de app of de website, of kijk onder dit artikel voor de andere artikelen.

‘We kijken naar de kans op een incident en hoe groot de gevolgen van zo’n incident zouden zijn’, legt Kevin de Jonge, adviseur crisisbeheersing en programmamanager Weerbaarheid en Veerkracht, uit. “Dat betekent dat we geen vaste prioriteitenlijst hebben, maar inspelen op actualiteit en ontwikkelingen zoals klimaatverandering of geopolitieke spanningen. Een risico dat nu laag lijkt, kan over een paar jaar veel groter worden. Zo zien we de laatste jaren het risico op natuurbranden en overstromingen toenemen door klimaatverandering.”

Roos Vegter, senior specialist omgevingsveiligheid en risicoprofielen, vult aan: “We kijken naar thema’s als natuur en klimaat, milieu, vitale voorzieningen, de gebouwde omgeving, mobiliteit en infrastructuur, gezondheid en veiligheid, en publieke veiligheid. Onder elk thema vallen crisistypen, zoals branden, overstromingen of transportincidenten.”

“Ook kijken we naar ontwikkelingen die invloed hebben op de kans dat iets voor kan komen. Bijvoorbeeld geopolitieke spanningen. Dat is op zichzelf geen direct risico voor onze regio, Maar de gevolgen, zoals de toegenomen kans op een verstoring van vitale infrastructuur, zijn wel van invloed op onze regio.”

Risico’s

De ligging en bebouwing van de regio brengen uiteenlopende risico’s met zich mee. “We hebben twee druk bevaren rivieren, de Lek en de Hollandse IJssel,” zegt De Jonge. “Daar kunnen scheepvaartincidenten plaatsvinden. Daarnaast lopen er meerdere snelwegen langs Gouda en de Krimpenerwaard en ligt er een spoorlijn die dwars door Gouda loopt. Deze wegen, wateren en spoorlijnen brengen risico’s met zich mee.”

Ook de bebouwing speelt een rol. “Daar speelt de toegenomen hoogbouw een rol, en ook hebben we historische binnensteden, zoals in Gouda en Schoonhoven. Iedereen kan zich voorstellen hoeveel impact een grote brand daar heeft, met meerdere panden die in vlammen zouden kunnen opgaan.” Niet alle risico’s vragen direct om 72 uur zelfredzaamheid. “Een binnenstadbrand is ingrijpend, maar meestal niet iets waarbij grote groepen inwoners drie dagen op zichzelf aangewezen zijn.

Ook zijn er crisisrisico’s die wel direct raken aan primaire levensbehoeften en dus aan 72-uur-weerbaarheid: overstromingen en langdurige uitval van vitale voorzieningen zoals elektriciteit, drinkwater, ICT en gas. “Als de stroom uitvalt, merk je dat meteen,” zegt De Jonge.

Veel risico’s hangen met elkaar samen, die afhankelijkheden nemen alleen maar toe“Verkeerslichten vallen uit, en na enkele uren worden de effecten groter. Medische ingrepen worden uitgesteld, tankstations werken niet meer. Dan ervaren we problemen op allerlei domeinen. Bij korte storingen is dat te overzien, maar door geopolitieke ontwikkelingen en een overbelast stroomnet neemt de kans op langere uitval toe.” Vegter: “En veel risico’s hangen met elkaar samen, die afhankelijkheden nemen alleen maar toe.”

Daarbij groeit de dreiging van cyberaanvallen en inmenging van buitenlandse overheden. “Een digitale aanval kan ervoor zorgen dat het spoor stilvalt, een drinkwaterbedrijf uitvalt of de elektriciteit verstoord raakt,” aldus De Jonge. “Voor de burger lijkt het hetzelfde, de trein rijdt bijvoorbeeld niet, maar de oorzaak maakt uit voor de voorbereiding en de hersteltijd. Moedwillige verstoringen vragen een andere oplossing.”

Oefenen

Elk jaar zijn er diverse oefeningen, van de brandweermensen die dagelijks op straat werken tot de leden van de regionale crisisteams: iedereen moet klaar zijn voor de belangrijke en soms gevaarlijke taak, vertelt de Jonge. “Ook zijn er regelmatig bijeenkomsten waarin hulpverleners ervaringen uit crises of oefeningen delen en waar kennisgemaakt kan worden met specifieke crisispartners waar we niet dagelijks mee samenwerken, maar die onmisbaar zijn bij een crisis, zoals een waterschap of een reddingsbrigade.”

“Op die manier blijven alle hulpverleners bekwaam voor hun taken, en raken ze tegelijkertijd vertrouwd met de uitdagingen een specifieke crisis. Maar ook de vindingrijkheid van de hulpverleners wordt aangesproken omdat het bij een crisis altijd improviseren is: je moet belangrijke besluiten nemen onder tijdsdruk, terwijl je minder informatie hebt dan je zou willen hebben. We trainen en oefenen dus regelmatig, maar we hopen dat het niet misgaat.”

Noodpakket niet genoeg

De overheid adviseert een noodpakket, toch is dat niet voldoende, zegt De Jonge. “Een noodpakket is goed, maar maakt je niet automatisch weerbaar. Het moet eigenlijk onderdeel zijn van een breder verhaal: denk ook aan afspraken met familie, contact met kwetsbare buren of weten waar je terecht kunt als er iets gebeurt. Eigenlijk hoort dit bij het spreekwoordelijke keukentafelgesprek.”

Weerbaarheidsladder

Daarbij verwijst hij naar de zogenoemde weerbaarheidsladder uit de landelijke campagne Denk Vooruit. “Helemaal onderaan staan basiszaken als wat eten of warme kleding. Hoe hoger je komt, hoe ingewikkelder: afspraken met vrienden, buren en familie, noodnummers klaar hebben of voldoende drinkwater in huis hebben. Juist op dat middelste niveau haken veel mensen af, terwijl daar de grootste winst ligt.”

De veiligheidsregio probeert inwoners actief te informeren via campagnes, sociale media en de landelijke Denk Vooruit-campagne. “We willen niet bang maken, maar wel activeren,” zegt De Jonge. “Tijdens een crisis gebruiken we NL-Alert en onze website Hollands Midden Veilig. Daar vind je niet alleen actuele informatie over incidenten in de omgeving, maar ook tips om je voor te bereiden. Toch kent nog lang niet iedereen die pagina.”

Er kan een punt komen waarop de overheid niet de hulpverlening of zorg kan leveren die inwoners gewend zijn. Het is een oproep om eens na te denken wat je zelf kunt doenHet begint met bewustwording, benadrukken beide specialisten. “Mensen wanen zich doorgaans veilig, en dat moeten we ook vooral blijven doen zonder ons dagelijks druk te maken,” zegt De Jonge. “Maar honderd procent veiligheid bestaat niet. Er kan een punt komen waarop de overheid niet de hulpverlening of zorg kan leveren die inwoners gewend zijn. Het is een oproep om eens na te denken wat je zelf kunt doen.”

Vegter herinnert aan de overstromingen van 2021 in een andere regio. “Een dorp dreigde bijna afgesloten te raken door water. Daar is destijds een brandweervoertuig met AED en zes brandweermensen neergezet. Meer kon op dat moment niet gedaan worden.”

De Jonge: “Mensen zijn gewend dat een hulpverleningsdienst binnen vijftien minuten voor de deur staat. Maar bij een grote ramp kan dat niet. Dan moet je langer wachten, hulpdiensten kunnen simpelweg niet overal tegelijk zijn.”

Meer informatie en tips: www.hollandsmiddenveilig.nl