Joost maakte als tiener de Watersnoodramp mee: ‘Opa stond in paniek en kletsnat voor de deur’

GOUDA • Het is 72 jaar geleden dat de eilanden in Zeeland en Zuid Holland, waaronder Goeree-Overflakkee, door de Watersnoodramp werden getroffen. Joost Visbeen was vijftien jaar toen er in de vroege morgen aan de deur van hun gezin heftig werd gebonsd. Hij woonde als tiener in Nieuwe Tonge in de gemeente Goeree-Overflakkee en maakte de ramp mee.

Na het openen van de deur stond hun opa Joost Visbeen in paniek en in geheel natte kleding voor de deur. ‘Kom uit bed riep hij, het water komt er aan.’ Mijn opa woonde in de Westerstraat in Nieuwe Tonge, een lager gelegen buurtje, waar veel oude mensen woonden. 

“Hij vertelde dat er ’s morgens vroeg aan het raam van zijn woning was gebonsd dat hij uit bed moest komen omdat het opkomende water eraan kwam”, vertelt Visbeen. “Hij sliep op de bovenverdieping en nadat hij zich had aangekleed, liep hij de trap af naar beneden. Halverwege de trap stond hij al tot aan zijn middel in het water. Om het huis te verlaten liep hij de keuken in om de woning via de achterdeur te verlaten. De achterdeur kreeg hij vanwege de sterke druk van het water niet open.”

Kracht van het water

“Toen hij dan toch de achterdeur open kreeg, vloog deze door de kracht van het water open en werd hij door deur naar achteren gesmeten de keuken in. Nadat hij was opgekrabbeld verliet hij meer zwemmend dan lopend via de achterzijde zijn woning. Hij zwom tussen het wrakhout en kadavers zo’n honderd meter naar de in het dorp en hoger gelegen Zuiddijk.” 

Later bleek dat verschillende oude mensen in dat buurtje op bed waren verdronken. “Mijn opa liep vervolgens naar de in het verlengde gelegen Molendijk, waar wij met ons gezin woonden en maakte hij ons wakker. Vanaf die tijd bleef onze opa bij ons gezin.”

Vele dorpen onder water

De Molendijk en omgeving was op het moment van zijn binnenkomst nog vrij van het hoge water. Dat duurde niet lang, vertelt Visbeen: “Toen wij het geraas van het aanstormende water in de verte en in het donker hoorden aankomen. Het bleek dat de buiten- en binnendijken door de kracht van het water grotendeels waren weggespoeld en het water zich over de vele dorpen en landerijen onder water kwamen te staan.” 

Doordat het zeewater bij eb en vloed geen belemmering meer ondervond stroomde het water door de dorpen. “Op de hoger gelegen Molendijk van ons dorp kwam in de woonkamer bij vloed ongeveer een halve meter onder water te staan dat bij eb weer terugtrok.” 

Gezin verbleef op zolder

Om droog te blijven verbleef het gezin dan op de zolder. “Mijn vader hield twee varkens in de achtertuin van onze woning en om verdrinking te voorkomen vingen we beide varkens in de gang van de woning op tot wij ze later bij de molen konden onderbrengen.”

Met vloed joeg het water door de doorgang, waardoor het daaraan grenzende huis instortte.Zo zat het gezin drie dagen in een door zee omgeven eb en vloed waar de zee vrij spel had, herinnert Visbeen zich. “We woonden in een rijtjeshuis met aan een zijde drie woningen. Het derde huis ervan grensde aan een doorgang waar het water vrij spel had. Met vloed joeg het water door deze doorgang, waardoor het daaraan grenzende huis instortte.”

Niet lang daarna begon het volgende huis scheuren te vertonen, zag het gezin. “Dan volgde ons huis. Om veiligheidsredenen besloten we onze woning ook te verlaten en konden terecht in het café in het centrum van het dorp, waar zich al veel dorpsgenoten bevonden. Ook vele dorpsgenoten van wie hun geliefden waren verdronken. Wij sliepen er een nacht.”

Terwijl het gezin zonder eten en drinken kwamen te zitten verschenen er vrachtvliegtuigen boven het dorp die boven de Molendijk voedselpakketten dropten, soms door daken van huizen heen. De pakketten werden in het centrum van het dorp verzameld en onder leiding van de burgemeester Chris van Hofwegen verdeeld. 

Inzittenden verdronken

Toen de nood het hoogst was besloot de burgemeester om vrouwen en kinderen van het naburige dorp Battenoord met auto’s naar Nieuwe Tonge te brengen. “Maar dat werd een ramp, want op het moment dat zij naar Nieuwe Tonge werden overgebracht, brak de buitendijk door en werden een aantal auto’s van de binnendijk gesleurd en verdronken de inzittenden op een jammerlijke wijze.”

Op de vierde dag werd Joost met zijn gezin met amfibie vaartuigen van het Amerikaanse leger opgehaald en ter evacuatie naar de haven van Dirksland gebracht. “Daar namen we plaats in het vrachtgedeelte van een vrachtschip en naar de haven van Hellevoetsluis gevaren. Daar stond een autobus gereed die ons naar het kasteeltje in Zeist bracht, waar de evacuees werden verdeeld.” 

Joos kwam met zijn gezin in een vakantieverblijf in den Dolder terecht. “Na enige maanden, nadat ons huis door vele vrijwilligers was schoongemaakt, keerden wij weer terug naar Nieuwe Tonge. In totaal verdronken er in ons dorp 86 dorpsgenoten waaronder familie, kennissen en vrienden.”