Goudse Geluksbakker Krystyna: ‘Bakken is liefde’

GOUDA • Bij een Poolse kerst en bij een Pools trouwfeest horen Makowiec, papaverkoekjes, gesneden van een grote rol. Het koekje wordt gebakken door de Poolse Krystyna Tuminska-Zydzik (51) en heeft in Polen een bijzondere betekenis en hoort ook uitsluitend bij deze twee gelegenheden. Het staat symbool voor geld en geluk, voor een nieuw begin. Ook in 2024 bakte Krystina dit koekje voor het kerstfeest. 

Koekjesrijkdom met de Goudse Geluksbakkers
De stroopwafel is niet weg te denken uit Gouda. De stad kent meerdere authentieke stroop- ensiroopwafelbakkers en je kunt de typische structuur van de wafel zelfs herkennen in het Huis van de Stad. De lekkernij gaat de wereld over als een van de weinige écht Nederlandse souvenirs voor familie, vrienden of zakenrelaties. Wie wordt er tenslotte niet gelukkig van een koekje? De Goudse Geluksbakkers, een project van Voedselverhalen, brengt in zeven verhalen de koekjesrijkdom van Gouda in beeld. Geluksbakker vier, de Poolse Krystyna Tuminska-Zydzik (51), bakt Makowiec.

Haar familie, waaronder haar oudste kinderen, woont in Polen. In de regel gaat ze voor Kerstmis daarheen en wordt daar gebakken. Maar vanwege herstel van een operatie lukte dat niet. De buren, met wie ze een goede band heeft, konden daarom dit jaar meeproeven van de papaverkoekjes. Krystyna kwam 10 jaar geleden vanwege werk naar Nederland. Eerst woonde ze in Boskoop, nu woont ze al jaren in Gouda met haar dochter (13).

In haar kleine keuken in Korte Akkeren maakt Krystyna het deeg. “Er zit niet veel suiker in het deeg omdat de vulling al zoet is, met honing”, legt Krystyna uit. Ze rolt het deeg uit tot een vierkante plak. Daarop smeert ze de vulling. In die vulling zit onder andere maanzaad, het zaad van de papaverbloem waarnaar het koekje is genoemd. 

Omdat ze voor Voedselverhalen wel 6 rollen bakt, gebruikt ze deze keer een kant-en-klare vulling uit de Poolse winkel. “Ik heb het wel aangevuld met geklopt eiwit en walnoten. Die heten in Polen ‘Italiaanse noten’, geen idee waarom,” zegt Krystyna. “Normaliter maak ik helemaal zelf de vulling.” 

Familietraditie

Ze rolt de deeglap met vulling op tot een rol waar het bakpapier omheen wordt gerold. “Niet strak want anders heeft het deeg geen ruimte om te rijzen.” In de oven passen twee rollen per keer, pakweg 50 minuten op 200 graden. Haar overgrootmoeder bakte de koekjes al. Het is niet alleen een familietraditie maar echt een Poolse traditie. Hoe de rol wordt gedecoreerd, is persoonlijk. Dat kan met bijvoorbeeld eetbare bloemetjes, vruchten, gekonfijte sinaasappelschil of suikerwerk. Krystyna maakte ze deze keer met poedersuiker, amandelschaafsel en kleine rode en groene suikersterretjes.

Bakken is liefde

“Bakken is liefde”, zegt Krystyna. “Polen is een katholiek land, Kerstmis is belangrijk. Met kerst zijn mensen samen en samen worden de koekjes dan als dessert gegeten. Ik bak of kook ook graag wat lekkers voor collega’s of buren. Dat hoeft niet iets Pools te zijn, ik vind het leuk om allerlei recepten uit allerlei culturen uit te proberen. Een van de buren heeft een moestuin, daar krijg ik dan wel eens oogst van. Sommige buren zijn wat ouder en wonen alleen. Zij koken niet altijd voor zichzelf. Dus kook of bak ik soms wat te veel en dan breng ik wat langs.”

Nog drie weken Voedselverhalen 

De Goudse Geluksbakkers is een project van Voedselverhalen, een expositie in de Jeruzalemstraat in Gouda. Voedselverhalen biedt ruimte aan kunstenaars, onderzoekers, makers, publiek en bewoners om te vertellen over verschillende eetculturen, waarbij historische, sociale en ecologische facetten belicht worden. Voedselverhalen is tot en met 25 januari te bezoeken op donderdag, vrijdag en zaterdag tussen 11 en 17 uur. 

Een deel van de koekjes van de Geluksbakkers wordt bezorgd bij een van de Goudse ontmoetingscentra, een ander deel staat klaar in de expositieruimte. Bezoekers zijn deze week zo lang de voorraad strekt van harte welkom Krystyna’s Makowiec te komen proeven.