‘Niet alleen herdenken, ook vieren’
Haar opa en oma kwamen vanuit India naar Suriname als contractarbeiders. Twee generaties later organiseert Lelita Bindraban met de Quality For Life Foundation een herdenking van 153 jaar Hindoestaanse immigratie. De geschiedenis is zwaar, maar bracht kansen voor latere generaties. Daarom draait het niet alleen om herdenken, maar ook om vieren.
Veel mensen kennen de afschaffing van de slavernij, maar weten niet veel over wat er daarna gebeurde op de plantages van Suriname, vertelt Lelita. Tijd om daar verandering in te brengen, vindt ze, als kleinkind van contractarbeiders.
Na de afschaffing van de slavernij in 1863 in Suriname werden arbeiders vanuit Brits-Indië (nu India) naar Suriname gehaald om op de plantages te werken. Het eerste schip, de Lalla Rookh, kwam op 5 juni 1873 aan in Paramaribo. De mensen die aankwamen kregen contracten van vijf jaar en werden ingezet op dezelfde plantages waar eerder tot slaaf gemaakte mensen hadden gewerkt. “Het enige verschil was eigenlijk de naam”, zegt Lelita. “Ze werden contractarbeiders genoemd, maar het werk en de omstandigheden waren alsnog zwaar.”
Volgens haar weten veel Nederlanders nauwelijks iets over deze geschiedenis. “Nederland rept daar bijna geen woord over. Ook in Gouda weten veel mensen niet wie wij zijn en waar onze geschiedenis vandaan komt.”
Met de bijeenkomst wil de stichting daarom niet alleen herdenken, maar ook verbinding zoeken. “Wij draaien al generaties mee in de maatschappij, maar zijn vaak niet zichtbaar. Onze cultuur is heel rijk en we willen de Goudse bevolking daar op een laagdrempelige manier kennis mee laten maken.”
Grootouders
Haar eigen grootouders van vaderskant kwamen vanuit India naar Suriname als contractarbeiders. Haar grootouders vertrokken op 5 juli 1907 vanuit India, en kwamen op 15 oktober 1906 aan. Haar oma was 18, haar opa 22 jaar. “Ze hebben toen een enorme stap gezet, zonder precies te weten waar ze terecht zouden komen”, vertelt ze.
‘We mogen dankbaar zijn voor wat zij uiteindelijk voor volgende generaties hebben opgebouwd’
Veel arbeiders werden volgens haar met mooie verhalen gelokt. Sommigen dachten zelfs dat ze naar een ‘beloofd land’ gingen. “Suriname werd soms verstaan als ‘Shri Ram’, een god van hen. Dat leidde tot grote misverstanden, ze begrepen eigenlijk niet waar ze heen gingen. Ze dachten dat ze naar ‘het beloofde land gingen’. Mensen gingen weg omdat ze in India in armoede leefden en hoopten op een beter bestaan.”
De overtocht duurde maanden. Mensen zaten opeengepakt in het ruim van een schip, velen werden ziek en sommigen overleden onderweg. “Mijn oma kwam doodziek aan in Suriname en werd direct naar het ziekenhuis gebracht”, vertelt Lelita. “Bijzonder genoeg ben ik later zelf geboren in datzelfde ziekenhuis.”
‘We mogen dankbaar zijn voor wat zij uiteindelijk voor volgende generaties hebben opgebouwd’
Toch wil ze het verhaal niet alleen vanuit verdriet vertellen. “We mogen stilstaan bij wat onze voorouders hebben meegemaakt: mishandeling, uitbuiting, opstanden. Maar we mogen ook dankbaar zijn voor wat zij uiteindelijk voor volgende generaties hebben opgebouwd.” Ze wijst op de ontwikkeling van de Hindoestaanse gemeenschap in Suriname en later in Nederland. “Onze ouders, kinderen en kleinkinderen draaien mee in deze samenleving, werken hard en bouwen iets op. Dat is ook dankzij de keuzes en offers van onze voorouders.”
‘Wij bleven vaak op de achtergrond’
Volgens Lelita speelt ook mee dat veel Hindoestanen van oudsher weinig zichtbaar zijn. “Dat zit misschien ook in ons DNA”, zegt ze. “Onze voorouders moesten zich beschermen en aanpassen. Ik denk dat Hindoestanen daardoor vaak graag op de achtergrond blijven.” Ze merkt wel dat dat langzaam verandert. De stichting organiseerde eerder al een Diwali-viering en een Holi-bijeenkomst in Gouda, beide goed bezocht. “Er is behoefte aan. Mensen zijn blij dat deze cultuur zichtbaar wordt.”
Zelf was ze nog jong toen haar grootouders overleden. Grote gesprekken over het verleden heeft ze daardoor nooit meer met hen kunnen voeren. Toch zijn dierbare herinneringen haar altijd bijgebleven. “Ik herinner me mijn opa als een man die altijd in het wit liep, met een witte tulband. Hij haalde snoepjes voor me en riep altijd mijn naam op een typische Hindoestaanse manier. Ik word er nog emotioneel van als ik daarover vertel”, vertelt ze. “En mijn oma bakte altijd aardappels voor ons. Heel Nederlands eigenlijk”, lacht ze.
Tijdens de bijeenkomst op 6 juni staan cultuur en ontmoeting centraal. Bezoekers kunnen rekenen op muziekoptredens, traditionele dans, storytelling en speeches. Ook is er een panelgesprek met Gouwenaars, een historicus en kenners van de immigratie.
Onder anderen wethouder Anna van Popering is aanwezig. Verder zijn er optredens van Ashvita Dance Company, Baithak Gana-artiesten en muzikanten die traditionele Hindoestaanse muziek en dans laten zien. Aan het einde van de middag is er gelegenheid om samen te dansen. Bezoekers kunnen daarnaast roti en bara kopen.
De bijeenkomst vindt plaats op zaterdag 6 juni in De Theaterbakkerij aan de Gouderaksedijk. De inloop start om 12.30 uur en het programma duurt van 13.00 tot 19.00 uur. Tickets kosten vijf euro en zijn vooraf verkrijgbaar via de social mediakanalen van Stichting Quality For Life, via https://tinyurl.com/herdenkingquality of via 065050112. Er is geen kaartverkoop aan de deur.