‘De pet die ons allemaal past’
Gouda - De politie kan niet zonder de samenleving. Voor informatie, signalen en het oplossen van misdrijven wordt al decennialang een beroep gedaan op burgers en media, die een blijvende rol spelen in het politiewerk, schrijft Joost Visbeen.
Politiewerk is mensenwerk. Het is wellicht een open deur, maar niets minder is waar. In deze kolommen heb ik al vaker het belang van informanten en tipgevers aangehaald, doch gebruik van de media en de burger is niet minder belangrijk. Wie kent niet de uitdrukking: “die pet past ons allemaal”. In de jaren ’70 van de vorige eeuw was dit de slogan van de politie in de werving van personeel. Later werd het gebruikt om burgers te wijzen dat de politie niet alles en alleen kan. Met deze zelfde slogan werd de burger opgeroepen om de ogen en oren te zijn in de samenleving met betrekking tot verdachte situaties en door deze bij de politie te melden.
Daarnaast werd ook steeds vaker een beroep gedaan op de media. Een bekend voorbeeld daarvan zijn getuige(n) oproepen in de krant bij ernstige ongelukken en delicten. Een heel bekend voorbeeld is de samenwerking met TV programma’s. Niet alleen informatief in de zin van een inkijkje in het politiewerk, maar ook voor de hulp bij opsporing van misdrijven. Het bekendste voorbeeld daarvan is het op 14 oktober 1975 door de Avro gestartte programma “Opsporing Verzocht”. In dit programma werd en wordt nog steeds de hulp van burgers ingeroepen bij het oplossen van ernstige misdrijven, crimineel gedrag en cold case zaken. Uit een onderzoek van de Erasmus Universiteit uit 2012 bleek dat dankzij dit programma de oplossingskansen stijgen van 25% naar 40%. Ook het Goudse politie korps heeft diverse keren dankbaar gebruik gemaakt van dit TV programma.
De eerste keer dat Opsporing Verzocht werd ingeschakeld was de afgrijselijke zaak van Jan Herschbach, waarover ik al diverse keren heb geschreven. Op de uitzending van 12 december 1983 kwamen 40 tips binnen. Ondanks alle inspanning bleek de gouden tip daar niet tussen te zitten en is deze zaak nooit opgelost.
Onder de titel “Driemaal is scheepsrecht” in het Kontakt/Goudse Post van 7 augustus 2024 schreef ik over de overvallen op de Rabobank in het Winkelcentrum Bloemendaal. De eerste overval vond plaatst op 7 oktober 1985. Voor de tweede keer deden wij een beroep op het TV programma Opsporing Verzocht. Op 30 oktober werden voor het bankkantoor filmopnamen gemaakt voor de uitzending een dag later. Presentator Will Simons deed verslag van het gebeurde. Naast het verslag werd een reconstructie van de overval gemaakt uit de gegevens die wij tot dat moment hadden verzameld. Desondanks kostte het nog bijna 2 jaar van onderzoek en 2 overvallen verder voor deze zaak kon worden opgelost.
Hulp ingeroepen
Ook voor de overval op de VSB Bank aan de Emmastraat in maart 1996 werd de hulp ingeroepen van Opsporing Verzocht. Gewapende overvallers drongen de bank binnen en dwongen de aanwezige klanten op de grond te gaan liggen en eisten de inhoud van de kas op. De bankmedewerkers, die vanachter kogelwerend glas in de beveiligde ruimte werkten gaven geen krimp, zodat de overvallers even snel als zij waren binnengekomen het hazenpad kozen. De gealarmeerde politie kon aan de hand van de beschikbare summiere gegevens weinig uitrichten, zodat op donderdag 11 april 1996 de filmploeg voor de derde keer in Gouda haar opwachting kwam maken. De beelden en de oproep voor getuigen vond plaats in de uitzending van de maandag daaropvolgend.
Nooit saai
Politiewerk is afwisselend en nooit saai. Niet alleen heftige zaken blijven je bij, maar ook bijzondere gebeurtenissen. Een bijzondere dag was 3 maart 1993. Bureau Houtmansgracht werd bezocht door een TV-ploeg van de BBC South West. Deze regionale omroep maakte toen een documentaire over het politiewerk in Pittsburg (U.S.A.), Gloucester (V.K.) en Gouda. Wij zaten toen in de eindfase van de politie reorganisatie Hollands Midden. Dit was ook het doel van de documentairemakers, aangezien Engeland en Wales voor eenzelfde opdracht stonden. Vier dagen had men uitgetrokken voor opnames in het nieuwe hoofdkantoor te Leiderdorp, gesprekken te voeren met agenten op straat, leidinggevenden en de officier van justitie met betrekking tot hun werkzaamheden en bevoegdheden. Daarnaast werd de rol van de burgemeester binnen het politieapparaat belicht. Opnames werden gemaakt voor sfeerbeelden in Goudse binnenstad, waaronder de Sint Janskerk en bij een wijkagent en een brigadier en in de meldkamer en vooral niet te vergeten, mijn specialisatie, de recherche. Wat dat betreft viel men met de neus in de boter. Net gearriveerd op het bureau, kwam via de meldkamer om 10.00u een overvalmelding binnen op het postagentschap bij Rijwielhandel Kraijensteijn aan de Rijkestraat, waarbij met een vuurwapen en een mes werd gedreigd. In het kielzog van de politie snelde de filmploeg mee naar de Rijkestraat, alwaar zij het politie- en recherchewerk in life beelden konden vastleggen.
Later die dag rond 13.30u werd het postagentschap aan de Tollenstraat overvallen. Ook hier was sprake van vuurwapendreiging en het hanteren van een steekwapen. In tegenstelling tot de overval in de Rijkestraat was hier een aanzienlijk bedrag buitgemaakt. Echter lang hebben de daders er niet van kunnen genieten. Getuigen van de overval zagen de daders in een grijze Mazda 323 wegvluchten en noteerden het kenteken. Nog geen uur later werd de Mazda in Rotterdam gesignaleerd en reden de daders zich na een achtervolging klem in een doodlopende straat, waarbij zij tegen een muur zijn aanreden en ter plekke werden aangehouden.
Naast het geldbedrag werd tevens het mes en vuurwapen in de auto aangetroffen. De aangehouden lieden betroffen een 20- jarige Amsterdammer en een 34- jarige Spijkenisser en legden al vlot hun bekentenis af.