Raad kiest richting samenlevingsakkoord, maar proces roept ook vragen op: ‘Alles leek al in kannen en kruiken’

do 9 apr, 12:08 Nieuws

Gouda – Een meerderheid van de Goudse gemeenteraad kiest voor een samenlevingsakkoord als nieuwe bestuursvorm. Maar het debat dinsdagavond ging vooral over de verkenning zelf: meerdere partijen hadden het gevoel dat de uitkomst al vaststond voordat de gesprekken goed en wel waren begonnen. Een lijstje met namen van mogelijke wethouders ging al vroeg in het proces rond.

Volgens verkenner Judith Bokhove ontstaat al in de eerste gespreksronde een duidelijke meerderheid voor het initiatief van Leefbaar Gouda. Dat vertelt ze dinsdagavond in het Huis van de Stad, waar de verkenners toelichten wat er uit de gesprekken is voortgekomen.

In de eerste gesprekken keken de verkenners nog naar andere opties, maar al snel bleek dat een meerderheid een andere richting op wilde. "Dat was aan het eind van die eerste week wel duidelijk", zegt zij. "Bij het tweede gesprek bleek dat er een initiatief lag dat op een breed draagvlak kon rekenen."

Het advies van de verkenners is om verder te gaan met het initiatief van Leefbaar Gouda: een breed gedragen samenlevingsakkoord. Dat is geen klassieke coalitie met een ‘dichtgetimmerd akkoord’, maar afspraken op hoofdlijnen.

De raad zoekt per onderwerp meerderheden en inwoners krijgen een rol bij het maken van beleid. Hoe dat er precies uit gaat zien, is nog niet uitgewerkt.

Want het moet anders, zegt Leefbaar Gouda-lijsttrekker Verschut dinsdagavond. De partij zegt daarom niet met iedere fractie gesprekken te hebben gevoerd. “We hebben daarbij gekeken waar ruimte zat om samen te werken aan een andere vernieuwende bestuurstijl, met meer betrokkenheid vanuit de stad zelf. We zien dat de wens om het anders te doen breed leeft en we staan daarmee op een kantelpunt.”

Vijf wethouders

In de voorgestelde opzet leveren D66, ChristenUnie, VVD, SGP en Gouda Positief de wethouders. Leefbaar Gouda kiest ervoor geen wethouder te leveren, maar vanuit de raad te opereren. "We zien dat de wens om het anders te doen breed leeft en we staan daarmee op een kantelpunt", zegt lijsttrekker Verschut.

Meerdere partijen zetten vraagtekens bij de manier waarop de verkenning is verlopen. De SP wijst op het lijstje met mogelijke wethouders dat al vroeg rondging. De fractie ontving deze al voordat het gesprek met de verkenners plaatsvond. "Dat vonden wij merkwaardig, gezien de fase van het proces", zegt fractievoorzitter Robert Brand. De verkenners bevestigen dat die lijst rondging. "Dat bleek inderdaad een behoorlijke basis te zijn voor het initiatief van Leefbaar Gouda", zegt Blase.

Enkel gedogen

Ook PRO, met zeven zetels de grootste partij, maakt geen deel uit van het voorgestelde nieuwe bestuur. Fractievoorzitter Claire Philips noemt dat "geen gelijkwaardige behandeling". JA21 voelt zich ook buitenspel gezet: "Van de verkenners kregen we te horen dat we enkel mogen gedogen. Er is geen inhoudelijk gesprek geweest." Volgens Verschut zijn die gesprekken er wel geweest. "Onze perceptie is anders, en dat is prima."

Volgens haar is bewust gekozen voor een andere aanpak, waarbij inhoud later volgt. “We zijn nog niet met de inhoud bezig, maar met het proces.”

De verkenners zelf benadrukken dat zij geen richting hebben opgelegd. “De taak van de verkenner is inventariseren, niet de rechter zijn”, zegt Bokhove. “Als die meerderheid elkaar heeft gevonden, met of zonder verkenners, dan is dat wat de democratie voortbrengt.”

Blase wijst er daarnaast op dat er geen vaste regels zijn voor hoe een formatie moet verlopen. “De wet zegt daar niets over.”

Sprakeloos

“Ik ben werkelijk een beetje sprakeloos”, reageert Martijn van der Wind (CDA) op het verloop van het proces. “Dit is oude politiek in een nieuw jasje. Het is verontrustend om dat voor je ogen te zien gebeuren. Toen wij aan bod kwamen, als zesde partij, was het blijkbaar al rond. Alles leek al op de verkiezingsavond in kannen en kruiken. Dat is geen nieuwe bestuursstijl, dat is oude politiek.”

Volgens de partijen die wethouders willen leveren is er geen sprake van uitsluiting. "Ik heb geen enkel moment het idee gehad dat onze uitgestoken hand naar de ene partij anders was dan naar de andere”, zegt Evert Bobeldijk (D66). Anna van Popering (ChristenUnie) voegt toe dat PRO "niet voldoende draagvlak heeft weten te verwerven om in de voorhoede te zitten", maar benadrukt dat de grootste partij alsnog een belangrijke rol kan spelen. "Ik hoop dat ze zichzelf niet zullen uitsluiten ten aanzien van het vervolgproces."

De motie van Leefbaar Gouda wordt aangenomen met 58 procent van de stemmen. Voor stemmen ChristenUnie, D66, Gouda Positief, Gouda Vitaal, Leefbaar Gouda, SGP en VVD. Tegen stemmen CDA, GBG, JA21, PRO, Partij voor de Dieren en SP.

In de motie wordt vastgelegd dat twee informateurs het proces begeleiden: Bert Blase, een ervaren interim-burgemeester en pleitbezorger van politieke vernieuwing, en Milène Junius, oud-burgemeester, coach openbaar bestuur en voormalig vertrouwenspersoon van de Eerste Kamer.

Onder hun leiding werken de partijen toe naar een zo breed mogelijk gedragen samenlevingsakkoord, dat samen met de samenwerkingsafspraken uiterlijk eind mei aan de raad wordt voorgelegd.

Een voorstel van PRO, dat eerst een inhoudelijke programmaverkenning wil, haalt geen meerderheid.