Vrijmetselaars nodigen Gouwenaars uit: “Je hoort de raarste verhalen, dat is een beetje onze eigen schuld”
NieuwsGouda - Vrijmetselaarsloge Phoenix opent op zondag 12 april haar deuren voor belangstellenden. Wie altijd al benieuwd was naar wat er zich achter de gesloten deuren van een loge afspeelt, kan die dag een kijkje nemen.
Over de vrijmetselarij doen al jaren verhalen de ronde. Wat er zich achter de deuren van een loge afspeelt, blijft voor veel mensen onduidelijk.
Dat is niet helemaal toevallig, zegt Johan van het Oosten, die al 35 jaar lid is van Loge Phoenix in Gouda. “Wij vertellen niet alles. Dat moet je ervaren. Maar daardoor gaan mensen het zelf invullen.”
“Vrijmetselarij is eigenlijk een soort filosofie” legt hij uit. “Je komt bij elkaar, iemand kiest een onderwerp en houdt daar een betoog over. Daarna ga je met elkaar in gesprek. Dat leidt tot interessante discussies.” De onderwerpen lopen uiteen: van emoties en psychologie tot literatuur.
“Laatst bespraken we De man zonder eigenschappen van Robert Musil. Dan vertelt iemand waar het boek over gaat en probeer je je daarin te verplaatsen. Vervolgens ontstaat er een gesprek.”
Meer tussen hemel en aarde
Voor Johan begon het 35 jaar geleden met een zoektocht. “Ik had het gevoel dat er meer is tussen hemel en aarde. Ik dacht dat ik er hier, bij de vrijmetselaars, meer over kon vinden.”
Dat bleek zo te zijn. “Ik zit er inmiddels al een behoorlijke tijd. Het brengt mij structuur, door de rituelen. En het besef dat je een heel andere mening kunt hebben dan een ander, en toch samen verder kunt. En soms denk je achteraf: misschien heeft die ander het beter gezien. Dan neem je dat weer mee.”
Wat de loge onderscheidt van bijvoorbeeld een debatclub, zit volgens hem in de vorm.
“Je hebt allerlei praatgroepen, waar je binnenkomt, met elkaar spreekt en weer naar huis gaat. Wij hebben daar een toneelstuk bij.” De bijeenkomsten worden geopend en afgesloten met rituelen. “Iedereen heeft daarin een rol. Zo’n ritueel is bedoeld om een sfeer van vertrouwen en geborgenheid te creëren. Want als we begonnen zijn, kun je alles met elkaar delen. En dat blijft binnen de loge.”
Zelf ervaren
Wat er precies in zo’n ritueel gebeurt, blijft grotendeels binnenskamers. “We vertellen daar in principe niet over. Je kunt ook niet uitleggen hoe het is om in een achtbaan te zitten of hoe een aardbei smaakt. Dat moet je zelf ervaren.”
Ook blijft dat een geheim voor de buitenwereld, om een sfeer van vertrouwen te creëren, legt hij uit. “We willen dat iedereen zich veilig voelt. Je kunt elkaar alles vertellen, niets komt naar buiten. En we willen een sfeer creëren waarbij we nadenken over waar we als mensen vandaan komen, en waarom we nu op dit moment bij elkaar zijn.”
Tegelijkertijd zorgt die geslotenheid ook voor misverstanden. “Je hoort wel eens dat we aan satanverering doen. Dat is echt de grootste onzin die er is. Je hoort de raarste verhalen. Dat is misschien ook wel een beetje onze eigen schuld.”
De sfeer binnen een loge verschilt per plek, iedere loge heeft een eigen karakter, legt Johan uit. De Goudse loge omschrijft hij als “warm, vriendelijk en zachtaardig”.
“Wij hebben een iets religieuze touch. We zeggen: misschien is er iets als een god, maar iedereen mag dat zelf invullen.” Andere loges kiezen voor een meer uitgesproken niet-religieuze benadering. “Het kan allemaal, daar is altijd respect voor.”
Symboliek speelt een rol
Binnen de bijeenkomsten speelt symboliek een grote rol, ontleend aan de bouwgilden waar de vrijmetselarij historisch mee wordt verbonden. “We werken met gereedschappen zoals een hamer en een beitel, die voor ons een symbolische betekenis hebben.”
Zo staat de hamer voor kracht en de beitel voor richting. “Je gebruikt die om van een ruwe steen een mooie kubieke steen te maken.” Als je die logica kunt volgen, ben je in principe geschikt om lid te worden, legt hij uit.
Die ‘kubieke steen’ is een belangrijk beeld. “Wij zeggen: in iedere ruwe steen zit zo’n kubus. En die willen wij worden. Oftewel: we willen een goed mens worden.” Uiteindelijk draait het om hoe mensen zich tot elkaar verhouden. “Die kubieke stenen vormen samen wat wij de tempel der mensheid noemen. Dat betekent dat je zo gevormd bent dat je goed kunt aansluiten op anderen, en zij op jou.”
Niet iedere loge gebruikt die beeldspraak, voegt hij toe. “Sommigen vinden dat te zweverig. Wij voelen ons daar juist bij thuis.”
Wie lid wil worden, doorloopt niet zomaar een aanmelding zoals bij een vereniging. “We gaan eerst in gesprek. Waarom wil iemand dit? Spreekt die symboliek je aan? Als iemand eenzaam is en vrienden zoekt, zijn we niet de juiste plek. Maar als je op zoek bent naar verdieping in je leven, dan kan dit bij je passen.”
Nieuwe leden doorlopen een inwijding: een ritueel toneelstuk waarin je een rol krijgt, zonder te weten wat er gaat gebeuren. Ook bezoekers van de open dag maken kennis met een rituaal. “We hebben een speciaal ritueeltje gemaakt dat mensen kunnen bijwonen. Dan krijg je een beetje een gevoel van wat er gebeurt.”
Belangstellenden zijn welkom op zondag 12 april vanaf 13.30 uur, de bijeenkomst start om 14.00 uur. Op het programma staan een introductie over de vrijmetselarij en Loge Phoenix, een vraag- en antwoordmoment, een kijkje bij een ritueel en een afsluitende borrel. Adres: Nicolaas Beetsstraat 2.