Gouda onderzoekt besparingen jeugdzorg
gouda • De gemeenteraad bespreekt dit nieuwe pakket maatregelen momenteel, waarmee miljoenen euro’s bespaard moeten worden.
Het merendeel van de raad is het ermee eens dat het huidige systeem niet houdbaar is, blijkt tijdens de bespreking van de maatregelen in het Huis van de Stad op woensdag 2 april. “We geven al jaren meer uit aan het sociaal domein, maar we zijn nog steeds niet dichter bij de stad die we willen zijn,” zegt Heike Brandes (D66).
Ook klinkt er kritiek. “Vandaag praten we over keuzes die diep kunnen ingrijpen in het leven van mensen. Het rapport dat voorligt is in essentie een bezuinigingsroute,” zegt Linda Verschut van Leefbaar Gouda. Zij vreest dat de kwetsbaarste inwoners de rekening zullen betalen, vooral nu lichte hulpvragen steeds vaker in het sociale netwerk moeten worden opgevangen. “We schuiven de verantwoordelijkheid door naar ouders en buren, zonder hen de middelen te geven.”
De manier waarop de gemeente nu uitvoering geeft aan de jeugdzorg is volgens het college financieel niet langer vol te houden. Het college stelt voor om duidelijker af te bakenen wat de gemeente wel en niet doet, en om meer te vertrouwen op zelfredzaamheid en het aanspreken van eigen netwerken. Volgens het college is deze herinrichting noodzakelijk om de uitgaven beheersbaar te houden.
Met bijna de helft van de gemeentebegroting die naar het sociaal domein gaat, komt Gouda in de knel. De kosten in de jeugdzorg stijgen harder dan verwacht: alleen al in 2025 wordt een extra uitgave van 4,8 miljoen euro voorzien. In 2023 kreeg 1 op de 7 kinderen in Gouda jeugdhulp. Dat is een daling ten opzichte van eerdere jaren, maar nog altijd boven het streefdoel van 1 op 8. Dit zorgt in 2024 alleen al voor een extra uitgave van enkele miljoenen euro’s. Zonder stevige ingrepen lopen de tekorten verder op, terwijl het Rijk volgens de gemeente structureel te weinig bijdraagt.
In 2024 overschrijdt Gouda al 7 miljoen euro van het budget. Dit is onderdeel van een landelijke trend, waarbij gemeenten sinds 2015 verantwoordelijk zijn voor jeugdzorg, terwijl de kosten sindsdien blijven stijgen. Gemeenten vragen het Rijk om een tegemoetkoming, maar krijgen geen gehoor. De toename van de kosten is deels te verklaren door de groeiende vraag naar jeugdzorg. Waar in 2000 nog 1 op de 27 kinderen jeugdzorg nodig had, is dat nu 1 op de 7.
Om structurele oplossingen te vinden, schakelde het college het adviesbureau Berenschot in. Hun analyse leidt tot negen kernmaatregelen, variërend van het voorkomen van hulpvragen door betere samenwerking met huisartsen tot het niet langer indiceren van lichte hulp. Deze voorstellen worden momenteel besproken in de gemeenteraad.
De voorgestelde maatregelen zijn niet alleen bedoeld om de kostenstijging te beteugelen, maar houden ook rekening met maatschappelijke ontwikkelingen, die mogelijk een nieuwe visie geven op wat wel en niet van een gemeente verwacht kan worden."
Het is niet alleen een financieel probleem, maar een maatschappelijk vraagstuk,” stelt Peter van der Zwan (Gouda Vitaal). "Dat er iets moet veranderen, staat vast. 1 op de 7 kan nooit de bedoeling zijn. Maar niemand kiest ervoor een kind te hebben dat zorg nodig heeft. We moeten het systeem niet hervormen om te bezuinigen, maar om te verbeteren.”
Of de maatregelen daadwerkelijk de beoogde besparingen opleveren, is nog onzeker. Ook daarover is de raad kritisch. "Als het niet werkt, zijn we dan bereid andere opties te overwegen?” vraagt Martin de Jong (SGP).
De raad erkent dat vrijwilligers(organisaties) een steeds grotere rol spelen in het preventieve aanbod binnen het sociaal domein. "Wat we nu bespreken, heeft invloed op vrijwilligersorganisaties,” zegt Heike Brandes (D66). Zij stelt voor om in de nieuw op te stellen beleidskaders te onderzoeken hoe de gemeente deze organisaties kan ondersteunen en welke randvoorwaarden nodig zijn om hen goed te laten functioneren.Die oproep vindt brede steun. Sjane-Marie Koppers (GoPo) waarschuwt echter dat vrijwilligers nooit het vangnet mogen zijn voor tekorten in het professionele veld. “Dat is niet de bedoeling.”
De VVD benadrukt dat vrijwilligers het formele zorgsysteem niet moeten vervangen, maar wel kunnen helpen voorkomen dat mensen daarvan gebruik hoeven te maken. "Het activeren en mobiliseren van het vrijwillig netwerk is cruciaal,” aldus Paul Ruijgrok.De hervorming van de jeugdzorg moet ervoor zorgen dat de gemeente jaarlijks miljoenen euro's bespaart.
Hester Hage