Toiletvoorzieningen onder de maat
regio • De Toiletalliantie, een samenwerking van onder meer de Maag Lever Darm Stichting en de Fietsersbond, stelt jaarlijks op basis van verschillende factoren een ranglijst van toiletvriendelijke gemeenten samen. Evenals vorig jaar staan Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel en Krimpenerwaard aan de onderkant van de ranglijst. Gouda staat er beter voor.
Een regelmatig toiletbezoek is onvermijdelijk voor iedereen. Voor bepaalde groepen is de aanwezigheid van toiletten buitenshuis essentieel. Vooral chronische buik- en blaaspatiënten en ouderen durven geregeld niet eropuit te gaan, in de vrees dat zij achter het net vissen wat betreft een toiletbezoek buiten de deur. “Eén op de vier mensen durft soms tot geregeld de deur niet uit door het gebrek aan toiletten”, zegt woordvoerder Ivo Thonon van de Maag Lever Darm Stichting, namens de Toiletalliantie. “De helft van de buik- en blaaspatiënten blijft om deze reden regelmatig thuis. Onder ouderen is dit vier op de tien. Wij hopen door de publicatie van deze lijst dat gemeenten een beter inzicht krijgen en de gemeenteraden hierover in debat gaan, en er zo beter beleid wordt gemaakt.”
Bij het maken van de lijst worden zowel openbare als opengestelde toiletten meegerekend. Openbare toiletten zijn voorzieningen in de buitenruimte; onder opengestelde toiletten vallen voorzieningen in bijvoorbeeld winkelcentra, bibliotheken en horeca.
Alle 342 gemeenten van Nederland zijn opgenomen in de rangschikking. De gemeente Capelle aan den IJssel staat op nummer 288, Krimpen aan den IJssel op 307 en Krimpenerwaard op 311. Gemeenten krijgen punten op basis van verschillende factoren, zoals het aantal toiletten per inwoner, de spreiding van de toiletten en het type toilet. Zo krijgt een gemeente voor een toilet dat toegankelijk is voor mensen met een lichamelijke beperking (veel) meer punten dan een urinoir.
De gemeente Krimpenerwaard sluit in de regio de rij, met elf openbare of opengestelde toiletten. “De lage notering komt vooral door de spreiding”, aldus Ivo Thonon. “Het is qua oppervlakte een grote gemeente en gemiddeld heeft één kern precies één toilet. Van de elf toiletvoorzieningen zijn er vier rolstoeltoegankelijk en de gemeente Krimpenerwaard heeft één toilet per 5.000 inwoners. De Krimpenerwaard is populair onder wandelaars en fietsers, maar vaak ontbreken de toiletten in de buitengebieden.”
Krimpen aan den IJssel
Krimpen aan den IJssel staat vier plaatsen hoger. Krimpen, qua oppervlakte een kleine gemeente, heeft drie openbare/opengestelde toiletten. Daarvan is er niet één aangemerkt als toegankelijk voor mensen met een beperking. Ondanks dat er in augustus 2022 een nieuw toilet is geopend aan de Middenwetering. Thonon legt uit: “Omdat Krimpen aan den IJssel geen gebruik maakt van de zogeheten Hoge Nood app is dit toilet niet te zien voor gebruikers van die app. In de app kunnen buik- en blaaspatiënten zien waar zij naar het toilet kunnen. Mensen moeten dus maar net weten dat daar een rolstoeltoegankelijk toilet is.”
Capelle aan den IJssel
Net binnen de top-300 staat Capelle aan den IJssel, op plaats 288. “In Capelle is één toilet per 3.700 inwoners”, weet Thonon. “Vier op de totaal achttien voorzieningen zijn toegankelijk voor lichamelijk beperkten. De spreiding in Capelle is verder niet goed, wat leidt tot deze positie op de lijst.”
Gouda
De gemeente Gouda staat op de lijst op plaats 113. De betere plek ten opzichte van de andere drie gemeenten heeft volgens Thonon verschillende redenen. "In Gouda is de toiletdichtheid groot; 90 procent van de toiletten ligt binnen 500 meter van een andere voorziening. Ook is de helft van de toiletten rolstoeltoegankelijk. Gouda heeft ongeveer één toilet per 2.400 inwoners, een veel beter gemiddelde dan in de regiogemeenten. Bovendien zijn er vorig jaar zes nieuwe toiletten bij gekomen. De gemeente Gouda is ook lid van de Hoge Nood-app. Gemeenten kunnen inwoners en gasten hiermee helpen. Het verbetert de zichtbaarheid van toiletten en geeft een meer gastvrije indruk."
Goedkoop oplossen
Toiletbeleid is in Nederland in handen van gemeenten, terwijl het in veel andere landen een taak van de Rijksoverheid is.
"We zijn in 2018 met de alliantie in de Tweede Kamer geweest om een petitie aan te bieden en zo aandacht te vragen voor het probleem”, vertelt Thonon. "De reactie: ‘Dit vinden we erg belangrijk, succes bij de gemeenten!' In landen zoals Frankrijk en Australië zien rijksoverheden een toiletbezoek als mensenrecht. In Nederland willen we het vooral goedkoop oplossen en de verantwoordelijkheid overlaten aan ondernemers met opengestelde toiletten.”