Hanneke Leroux neemt na 48 jaar afscheid van haar vak: ‘Soms moet je niet willen beter maken, maar juist troosten’

8 november 2023, 11:40 Nieuws

Na 48 jaar leverde Hanneke Leroux haar witte jas vorige week voor de laatste keer en verliet haar ‘tweede thuis’ als verpleegkundig specialist.

GOUDA • Als verpleegkundige met een longspecialisatie heeft ze de gezondheidszorg niet alleen zien veranderen, maar droeg hier ook actief aan bij. Zo zette ze haar stempel op de Goudse medische wereld. Ze heeft wel honderden patiënten begeleid naar een rookvrij leven en zette eigenhandig een verpleegkundige polikliniek voor longpatiënten op.

Even 48 jaar terug in de tijd: het is 1975 als Hanneke begint als verpleegkundige, destijds bij het Bleuland ziekenhuis. In 1982 kreeg ze echter, kort na haar bevalling, eervol ontslag: ‘Er was geen ruimte voor verpleegkundigen die parttime werkten. Ik heb moeten strijden om weer in vaste dienst te komen.’ Dat lukte haar. Daardoor bleef ze 48 jaar lang een constante in de veranderende wereld van het ziekenhuis. ‘Ik heb telkens iets anders gedaan. Ik begon als verpleegkundige aan bed en werd later verpleegkundig specialist. Als verpleegkundig specialist ben je zelfstandig bevoegd diagnoses te stellen en medicatie voor te schrijven.’

Tijdens haar werk volgde ze de opleiding longspecialisatie in Nieuwegein en in 2007 rondde ze de masteropleiding tot verpleegkundig specialist af. ‘Als verpleegkundig specialist bij ZorgBrug zag ik vooral longpatiënten op de polikliniek. Ik begeleidde mensen thuis of in de kliniek’.

Handvatten
Die polikliniek zette zij in 1994 eigenhandig op. ‘Veel patiënten vroegen hoe ze met medicatie moesten omgaan. Longpatiënten werden steeds maar weer opgenomen. Hier moeten we iets mee, vond ik, er moet een plek zijn waar verpleegkundigen uitleg kunnen geven over het ziektebeeld en de behandeling, zodat patiënten handvatten hebben voor het omgaan met hun ziekte.”

“Ik schreef er een implementatieplan voor, dit plan ging naar het management en naar de longartsen. Die stonden erachter. Zo startte ik samen met een collega verpleegkundige de poli, zonder te weten hoeveel patiënten er zouden komen.’ Die poli werd in de loop der jaren steeds groter. ‘We gingen ons ook richten op preventie en stoppen met roken. Nu is er een grote, goedlopende Stoppen met rokenpoli. Dat heb je niet overal in Nederland.’

Samen keuzes maken
Verpleegkundigen hebben gelukkig steeds meer zeggenschap gekregen, vertelt Hanneke. ‘Maar ook patiënten. Het meest bijzondere vind ik nog wel het shared decision making. Keuzes maken in samenspraak met de patiënt.’ Patiënt is eigenlijk een oud woord, stelt Hanneke. ‘Het betekent: afwachtend, geduldig. Dat past niet meer in deze tijd.’ 

Samen beslissingen maken was vroeger ondenkbaar in de zorg, vertelt ze als ze terugblikt. ‘De dokter was de autoriteit en nam vaak de beslissingen. Patiënten moesten er maar op vertrouwen dat dit de juiste keuze was, soms zonder te weten wat ze nu precies mankeerden. Het woord kanker werd bijvoorbeeld niet genoemd. Er werd gesproken over een RIP, vaak werd door de patiënt niet eens gevraagd wat dat betekende. Maar als dat gebeurde, dan was het antwoord vaag: een ruimte innemend proces.’

Koploper
Tijdens haar afscheidssymposium, ‘Doodgewoon bespreekbaar’, over cultuursensitieve zorg, leerden de aanwezigen dat tegenwoordig 98 procent van de patiënten de diagnose wordt verteld. Hanneke: ‘Nederland is hierin koploper onder Europese landen. Dus binnen de Nederlandse cultuur is er daadwerkelijk iets veranderd.’

Ethiek vormde een rode draad door de carrière van Hanneke. Sinds 2016 is ze lid van het Medisch Ethisch Platform van het GHZ. ‘We denken na over wat goed handelen is. Kernwaarden zijn daarbij onder andere respect hebben voor de opvattingen van een patiënt, patiënten dezelfde kans op een (gelijke) behandeling geven en doen wat nodig is om iemands gezondheid te verbeteren of iemands kwaliteit van leven te vergroten.’

Moreel beraad
Maar wat een goede of aanvaardbare kwaliteit van leven is, dat is voor iedereen verschillend, legt ze uit. ‘Binnen het GHZ kennen we bijvoorbeeld het moreel beraad, waarin we blijven zoeken naar elkaars waarden en normen. Wat speelt er eigenlijk? Hoe kunnen we elkaar beter begrijpen? In andere culturen spelen bijvoorbeeld eergevoel en groepsbelang een grotere rol dan de eigen ontwikkeling en zelfontplooiing.’

Ze herinnert zich momenten waarop hele families aan het bed of in de spreekkamer stonden. ‘Soms plande ik zo’n afspraak aan het einde van de dag, dan zette ik de deuren open en nam de tijd om ieders vragen te beantwoorden. Ik heb altijd geprobeerd zoveel mogelijk rekening te houden met de ander.’

Wees vooral mens
De nieuwe generatie zorgverleners wil ze een belangrijke boodschap meegeven: ‘Wees naast behandelaar vooral ook mens; soms moet je niet willen beter maken, maar juist troosten. Blijf in gesprek met je patiënt; Ieder mens is uniek, laat de ander de vragende verteller zijn.’

Gouda zal ongetwijfeld nog veel van Hanneke Leroux horen. Want waar haalde ze eigenlijk de tijd vandaan om te werken? Ze is oud-stadsdichter, en sinds 2019 is ze voorzitter van het bestuur van de Stichting Stadsdichter Gouda. Ook is ze lid van de Rotaryclub Gouda. Op de vraag hoe ze nu haar tijd gaat invullen, antwoordt ze dan ook vastberaden: ‘Met heel veel vrijwilligerswerk.’