Tweede boek over Stolpersteine Gouda gepresenteerd aan burgemeester

Gouda - Auteur Soesja Citroen heeft woensdag 25 februari haar tweede boek ‘Hier Woonden 2 - Stolpersteine Gouda’ officieel aangeboden aan burgemeester Pieter Verhoeve en directeur Coretta Bakker-Wijbrans van het Streekarchief. De presentatie vond plaats in het Huis van de Stad.

Het nieuwe boek bevat verhalen over 131 vermoorde Joodse stadgenoten die woonden op 78 adressen waar tussen 2020 en 2024 Stolpersteine werden geplaatst. Citroen coördineerde als vrijwilliger het plaatsen van deze gedenkstenen in samenwerking met de Duitse kunstenaar Gunter Demnig.

Van 258 naar 389 verhalen

In 2020 publiceerde Citroen haar eerste boek over 258 voormalige Joodse stadgenoten op 64 Stolpersteine-adressen. Door de jaren heen kwamen er 131 gedenkstenen bij, waardoor het totaal nu op 389 verhalen staat. "Het Stolpersteineproject onder de paraplu van de Stichting Gouds Metaheerhuis is nu afgerond", aldus Citroen.

Het boek vertelt over vluchtelingen uit Duitsland en mensen die van oudsher in Gouda woonden. Citroen beschrijft onder andere het verhaal van Sara Lange-Biberfeld, een 71-jarige vrouw uit Breslau die na de Novemberpogroms van 1938 naar Nederland vluchtte. Ze woonde van maart 1941 tot juli 1942 in het Joods bejaardentehuis in Gouda en stierf uiteindelijk in maart 1945 in Bergen-Belsen, een maand voor de bevrijding.

Persoonlijke ontmoeting

Een bijzondere ontdekking deed Citroen toen ze de naam Alfred Lange tegenkwam. "Dat moest de latere hoogleraar Freddie Lange zijn, bij wie ik na mijn afstuderen een cursus gezinstherapie heb gevolgd", vertelt ze. Het telefoongesprek dat volgde werd emotioneel. Lange overleefde als peuter Bergen-Belsen, maar verloor zijn grootmoeder Sara in het kamp.

Morele vragen voor nu

Het boek gaat volgens Citroen niet alleen over het verleden, maar ook over het heden. "Het gaat over de gewetensvraag: wat zouden we zelf doen voor een vervolgde naaste? Kiezen we ervoor om anderen te helpen, of kijken we toch maar liever weg?"

Citroen benadrukt dat de vervolging niet had kunnen gebeuren zonder medewerking van het toenmalige bestuur, ambtenaren, politie, de NS, het GVB en de Joodse Raad. "Doorgeven van de verhalen, maar ook nadenken over deze morele keuzes: het blijft belangrijk."

Het boek is vormgegeven door ontwerper Dick Hoogendoorn, net als het eerste deel.