Harry van den brink schreef een boek over leiderschap: ‘Deze tijd vraagt om andere leiders’

GOUDA • Harry van den Brink was de eerste die bij de Koninklijke Marechaussee alle rangen doorliep. Hij klom in veertig jaar op van paleiswacht tot Commandant van de Koninklijke Marechaussee (CKmar). Wat hij leerde over leiding geven en samenwerken deelt hij in een prettig leesbaar boek, dat ook niet-leiders veel te bieden heeft.

Door Gerda den Hollander

Samenwerking is de basis voor leiderschap dat wortelt in vertrouwen en respect over en weer, is zijn hoofdboodschap. In 44 korte hoofdstukken beschrijft hij inzichten uit de praktijk als: luister naar anderen en naar jezelf, geef vertrouwen, doe wat je zegt, straf niet de persoon maar zijn gedrag. “Open deuren”, zegt hij en daarom voor hem aanvankelijk geen reden voor een boek. Tot zijn omgeving hem ervan overtuigde “dat lang niet iedereen dit ziet of vanzelfsprekend vindt.”

Hij liet bewust namen weg, “al zijn er mensen die zichzelf in positieve zin kunnen herkennen. Ook gaat het niet over wat ik leerde van fouten van anderen. Ik wilde me niet afzetten en een positief boek maken, dat in mijn beleving begint met anders kijken, je eigen positie niet als vertrekpunt nemen.”

Non- conformist

Een baan bij defensie was niet vanzelfsprekend. Zijn familie had vooral praktische beroepen in de zorg en het onderwijs. Maar in het Harderwijk van zijn jeugd wemelde het van de kazernes, dat trok. De latere non-conformist was in het gezin waar rust, reinheid en regelmaat regeerden al een buitenbeentje. “Regels zijn goed, maar ik stelde toen altijd al de waaromvraag: waarom is deze regel?”
Die basishouding nam hij mee naar zijn werk, waar hij brak met de hiërarchische wijze van leiding geven. “Structuur en regels houden ons binnen een kader, die ondersteunen. Maar je moet regels wel uit kunnen leggen. De organisatie moet uit het werk volgen.”

‘Mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden’Zo nam hij als Commandant Defensie Personele Diensten samen met collega’s de sollicitatieprocedure op de schop. “Alsof we het proces van werven, selecteren en keuren voor het eerst zouden inrichten.” De sollicitant stond centraal en iedereen werd bij het proces betrokken. Zo kwamen de veranderingen vanaf de vloer (bottom-up) en niet vanuit de top (top down). “Mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden”, is zijn ervaring.

Ongelijk docent bewijzen

Een opmerking of kleine gebeurtenis kan grote gevolgen hebben. Zijn havo-docent was negatief over Van den Brinks keuze zonder diploma van school te gaan naar de marechaussee. “Je komt terecht in mavo-cultuur en kunt veel meer.” Daar was de jonge Harry heel boos over en “eigenlijk ben ik mijn hele leven bezig geweest het ongelijk van die docent te bewijzen.” Later, bij een schoolreünie, zei die docent hem nu als voorbeeld te gebruiken: “Ik vertel leerlingen dat je ook op een andere manier dan met havo kan slagen, maar dat die weg langer is en complex en lang niet altijd lukt.”

Leiderschap van nu

“Deze tijd vraagt om leiders die meer achterover leunen, zich kwetsbaar opstellen en rekening houden met de mening van anderen. Al wordt dat soms als soft gezien. Iedereen kan het, je hebt iets meer lef nodig om geen iwab te zijn (ik weet alles beter).” Van den Brink is ervan overtuigd dat dit ook in minder hiërarchische omgevingen werkt.

Zijn laatste functie was de enige “waar ik mijn eigen lessen vergat. De balans ontbrak. Ik schikte me naar het protocol, kreeg geen energie meer, ging niet meer sporten. Tot mijn lijf protesteerde. Mijn besluit om te stoppen in 2019 was de eerste stap op weg naar herstel.”

Met zijn eigen boek zou hij het toch opnieuw weer doen “en ik zou dan lastiger zijn.” Hij zegt nooit uitgeleerd te zijn. “Ik kan elke dag een hoofdstuk uit mijn boek lezen en als het uit is weer opnieuw beginnen. In het intermenselijk contact blijf ook ik zo een beginner.”

Tegenwoordig begeleidt hij gesprekken over leiding geven, geeft gastcolleges en werkt bij het militaire vormingscentrum Beukbergen. Ook maakt hij voor deze krant gesprekken met veteranen. Toch hoeft de marechaussee het niet zonder een Van den Brink te doen. De jongste van zijn drie kinderen werkt er “en hij is een betere wachtmeester dan ik ooit geweest ben.”