Leden van Archeologische Vereniging Golda doen proefboringen ter voorbereiding vah het grote onderzoek naar het bastion. Foto: Marianka Peters
Leden van Archeologische Vereniging Golda doen proefboringen ter voorbereiding vah het grote onderzoek naar het bastion. Foto: Marianka Peters (Foto: )

BREKEND: Bewijs van bastion in Gouda ontdekt

Door Marianka Peters

Gouda - Een groot kanon op een verhoging in het grasveld naast het IJsselhuis om de locatie van het bastion te markeren. Dat nu definitief is komen vast te staan dat er een groot verdedigingswerk langs de Hollandsche IJssel heeft gestaan tussen de Peperstraat en het Buurtje, maakt de (amateur)archeologen van Golda heel nerveus. Ze kunnen niet wachten om met de opgraving en onderzoek te beginnen.

Alsof het zo heeft moeten zijn, werd een oude tekening van het bastion vorige week in het Streekarchief ontdekt, tijdens de voorbereidingen voor 350 jaar Oude Holllandse Waterlinie. Met de focus op het Rampjaar 1672 wordt dat in 2022 groots herdacht. Hans Verweij, voorzitter van de Archeologische Vereniging Golda heeft altijd geloofd dat er een bastion heeft gelegen. "Ik heb aan de stadsarcheoloog Maarten Groenendijk gevraagd om het gebied aan te merken als beschermd archeologisch gebied om te voorkomen dat dezelfde fouten gemaakt worden als destijds bij molen de Punt. Door werkzaamheden is daar het kleinere bastion wat daar heeft gelegen, verstoord en niet ingemeten. Dat moeten we hier zien te voorkomen."

Ook het bekende tegeltableau 'Zicht op Gouda' krijgt een andere betekenis. Daarop staat niet alleen het kasteel van Gouda afgebeeld, ook is het bastion daarop groots te zien. "Lange tijd werd gedacht dat dit een fantasietekening van de maker is geweest, maar in werkelijkheid heeft het er echt zo uitgezien."Het bastion, een groot excersitieveld, met daarop een gemetselde wal, waarachter kanonnen stonden opgesteld, lag tussen de Veerstalpoort bij de Peperstraat en iets voorbij het IJsselhuis. Het liep dus onder de huidige Mallegatsluis en IJsselhuis door. "Het was een eeuw voor het Rampjaar 1672 aangelegd en heette het grote bastion voor de Dijkspoort, zo heette de Rotterdamsepoort toendertijd. Naast het bastion lag de sluisverbinding van Willem van Oranje, de vroegere Mallegatsluis." In 1991 heeft Golda al eens uitvoerig onderzoek gedaan in het gebied, waarbij de Rotterdamse Poort is blootgelegd. In de huidige bestrating zijn de contouren hiervan nog steeds terug te zien. "Het project 'van Hanepraai tot Mallegat' stopte bij de Rotterdamse Poort. De oude sluis is toen niet meegenomen. Een herkansing dus na bijna 30 jaar," stelt Hans enthousiast. "In het kader van de Oude Hollandse Waterlinie biedt dit project kansen om een deel van het voormalige bastion te visualiseren. Te denken valt daarbij aan bepaalde contouren van staal of ander materiaal aan te brengen, met op de plek waar de punt van het bastion lag een verhoging met een kanon erop."

De provincie heeft in het kader van de Oude Hollandse Waterlinie geld beschikbaar gesteld om oude verdedigingslinies weer te visualiseren. "Het wachten is op de goedkeuring. Er is een aanvraag onderweg van 10.000 euro aan de gemeente, waarna de provincie het bedrag verdubbelt. Met dat geld kun je er een heel mooi archeologisch publieksproject van maken, vergelijkbaar destijds met het Bolwerk. Ook de plek waar de vroegere sluis heeft gelegen willen we visualiseren. Zodra er goedkeuring is willen we ook een 3D app maken voor het publiek."

Volgens Hans is het bastion in zijn geheel opgraven geen optie, omdat dit te diep ligt.
Afgelopen zaterdag werden tijdens de Landelijke Archeologiedag al proefboringen uitgevoerd om de exacte plek van de vorige sluis te bepalen. "Als het allemaal meezit hopen we volgend jaar te kunnen starten. Het zou natuurlijk heel mooi zijn als in 2022, het herdenkingsjaar van Rampjaar 1672 het project kan worden afgesloten. Maar dergelijke onderzoeken vergen gewoon heel veel tijd."

Goudse Post
Meer berichten