Onderzoeker Hans Suijs (midden) neemt het script door met Peter Meijer (r). Jan van Ingen 4-5 mei comité hoopt op financiële steun van de provincie voor het project. Foto: Marianka Peters
Onderzoeker Hans Suijs (midden) neemt het script door met Peter Meijer (r). Jan van Ingen 4-5 mei comité hoopt op financiële steun van de provincie voor het project. Foto: Marianka Peters (Foto: )

Bijzonder theater langs het spoor

Door Marianka Peters

Gouda - De rol van vrouwen in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt nog altijd gruwelijk onderschat. 75 Jaar na de bevrijding komt hier eindelijk verandering in en krijgen deze vrouwen hun gezicht en karakter terug in het indrukwekkende theaterstuk 'Overleven is Herinneren', dat op 1, 2 en 3 mei wordt opgevoerd op het Bunnikterrein langs het spoor.

Volgend jaar is het 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Ook in Gouda wordt hier uitgebreid bij stilgestaan, onder meer met een hele bijzondere voorstelling. Nee, het wordt niet het zoveelste verhaal over verzetshelden en hun daden. Integendeel, in het theaterstuk 'Overleven is Herinneren' spelen vrouwen de hoofdrol. Er komt zelfs geen enkele man in het stuk voor. In "Overleven is herinneren" zien we uitsluitend die vrouwen die ontmenselijkt werden: zij krijgen een gezicht en een karakter. We volgen hen vanaf hun aankomst in Vught, hun reis naar Ravensbrück, hun reis naar Dachau en de bevrijding tijdens de dodenmars.

Aanleiding van het theaterstuk is het boek 'Samen eervol overleefd' van Gouwenaar Hans Suijs, dat eind dit jaar verschijnt. Hans doet al jaren onderzoek naar 'vergeten' verzetsmensen. Dankzij zijn inzet zijn in de afgelopen jaren al meerdere Gouwenaars, die zich op de een of andere manier verdienstelijk hebben gemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog, uit de vergetelheid gehaald. "Het begon allemaal met de zoektocht naar mijn tante Cis, waarover ik een klein boekje wilde schrijven," begint Hans zijn verhaal. "Ik wist helemaal niets van haar en haar leven leek omringd door mysteries. Tijdens mijn onderzoek trok ik toevallig symbolisch aan het juiste touwtje, waarna plotseling vanuit het hele land zoveel informatie loskwam, waaronder wel tien nooit eerder gepubliceerde memoires en tientallen schriftjes, waarin van alles was opgeschreven. Uiteindelijk had ik een bundel met verhalen over de 652 verzetsvrouwen. Daarna heb ik een selectie gemaakt van 50 vrouwen, die uitgebreid in het boek worden beschreven."

Onderzoeker Hans Suijs kwam in contact met de Goudse theatermaker Peter Meijer, die niet lang hoefde na te denken om hier een theaterstuk van te maken. "Ik ben altijd op zoek naar verhalen en bij voorkeur historische verhalen. Na Goudsch Getij werd het wel weer eens tijd voor een nieuw verhaal," aldus Peter. "Ik heb het boek gelezen en af en toe moest ik het even wegleggen, zo heftig was het. Ik heb me in het theaterstuk beperkt tot 28 vrouwen, die het hebben overleefd. Al met al is het een heel aangrijpend verhaal, waarin de kameraadschap en veerkracht van deze vrouwen wordt getoond, ondanks alle verschrikkingen, die ze hebben meegemaakt. Ik heb geprobeerd hun reis te volgen, te starten in Kamp Vught, daarna per trein naar Ravensbrück en Dachau. Het eindigt met de dodenmars, daags voor de bevrijding op 30 april en de thuiskomst van de Goudse Mieke Steensma."
Het opvallendste in het stuk is, dat er naast de 28 vrouwen geen enkele man in voorkomt. "De rol van de verzetsvrouwen in de oorlog is tot nu toe onderbelicht. Op de achtergrond fungeerden zij vaak als koerierster voor belangrijke berichten in het verzet of bij de verspreiding van nieuws en zelfs voor het transport van kleine wapens. Eenmaal gepakt wilden de Duitsers de identiteit van de vrouwen afpakken. Met dit stuk krijgen de vrouwen hun identiteit en karakter terug."

De bijzondere voorstelling 'Overleven is herinneren' wordt op 1, 2 en 3 mei 2020 uitgevoerd, hoogstwaarschijnlijk op het terrein van Bunnik Logistics langs het spoor. Ook al wordt het treinverkeer niet gehinderd, moet nog wel toestemming van NS worden verkregen. Alles valt of staat met de financiering vanuit de Provincie Zuid-Holland en bijdragen van sponsors. "De provincie heeft een budget voor initiatieven ingesteld voor projecten in het kader van 75 jaar bevrijding," stelt Jan van Ingen, voorzitter Stichting 4-5 mei. "Tijdens een gesprek met de provincie bleek al dat men heel erg gecharmeerd was van dit unieke project, omdat er voor het eerst aandacht is voor de vrouwen in het verzet. Het project is origineel en past binnen de bovenlokale doelstelling. Nu maar hopen dat dit door een financiële bijdrage wordt bevestigd. Ook hopen wij op sponsoring vanuit het bedrijfsleven voor dit unieke project." Ondanks de nog niet ontvangen financiële toezegging, gaan alle voorbereidingen voor de theatervoorstelling gewoon door. "De voorstellingen op 1, 2 en 3 mei moeten staan als een huis, dus na de vakantie wil ik starten met de repetities," benadrukt Peter. "Wij zijn dus op zoek naar 28 vrouwen, vooral jonge vrouwen, want de gemiddelde leeftijd van de vrouwen was 28 jaar, dus die lijn wil ik wel vasthouden. Naast een aantal hoofdrollen is er weinig tekst te leren. Dus laat dit vrouwen niet weerhouden om te reageren."

De voorstellingen vinden plaats op de locatie van Bunnik Logistics nabij het Stationsplein. "Met wisselende decors, van een oude treinwagon tot huiskamer, het is een mix van monologen en verschillende scenes. Het is overigens niet allemaal drama. Om het stuk wat lucht te geven, zit er ook veel muziek in. Vrouwen hoeven niet perfect te kunnen zingen, maar enige ervaring is wel een pré," licht Peter toe.

Vooraf wil Peter niet teveel inhoudelijke informatie over de voorstelling kwijt, maar één scene wil hij wel graag toelichten. "Ja, de dodenmars op 29 april 1944, waarbij de vrouwen drie dagen moesten lopen. Muziek speelt daarbij een belangrijke rol, omdat het deze vrouwen heeft geholpen in hun moraal. Op een gegeven moment besluiten de vrouwen niet verder te lopen en te gaan staken. Op een kerkplein zitten ze te wachten op de kogel, maar die komt niet, omdat de Duitsers niet weten wat ze met de situatie aanmoeten. Een dag later vond de bevrijding plaats."

Dat de rol van vrouwen in het verzet altjd ondergeschikt bleef ten opzichte van de mannen, vindt Hans onterecht. "Er is tot nu toe nog nooit over deze groep verzetsvrouwen geschreven. Zelfs onze grote geschiedschrijver Lou de Jong schreef niets over vrouwen en als hij het toch deed, was het heel kleinerend. En toch is het belangrijk dat ook dit verhaal wordt doorverteld aan de volgende generatie." Mogelijk krijgt de voorstelling een vervolg met een scholenproject.

Medio september worden de subsidies van de provincie bekend gemaakt. Voor Peter Meijer staat één ding vast. "Het is zo'n aangrijpend stuk, ik wil het gewoon spelen."

Heb jij interesse in een rol in het theaterstuk? Neem dan contact op met Peter Meijer van Eckstein Maakwerk en Kleintheater Zwaan, Zwaansgat 15 te Gouda. Bij voorkeur per mail: peterjan.eckstein@gmail.com. www.ecksteinmaakwerk.nl en www.kleintheaterzwaan.nl


 

Goudse Post
Meer berichten